दसैँपछि आईपीओमा लगानीको अवसर बढ्दै, ११७ कम्पनीको ७१ अर्ब ४२ करोडको पाइपलाइन

०३ कार्तिक, काठमाडौँ । दसैँपछि सेयर बजारमा नयाँ कम्पनीको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) मार्फत लगानीको अवसर बढ्ने सम्भावना देखिएको छ। नेपाल धितोपत्र बोर्डमा चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि ११७ कम्पनीले आईपीओ निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। ती कम्पनीले कुल ७१ अर्ब ४२ करोड २० लाख रुपैयाँभन्दा बढीको सेयर निष्कासन अनुमति मागेका छन्।

बोर्डमा असोज २७ सम्म दर्ता भएका आवेदनअनुसार कम्पनीहरूले ५१ करोड ९ लाख ८१ हजार ९४६ कित्ता सेयर निष्कासन गर्न प्रस्ताव गरेका छन्। आवेदन रकमका आधारमा उत्पादन तथा प्रशोधन क्षेत्र सबैभन्दा अगाडि छ भने सेयर कित्ताका आधारमा जलविद्युत् क्षेत्र अगाडि देखिएको छ।

उत्पादन तथा प्रशोधन क्षेत्रका ३२ कम्पनीले ३५ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको आईपीओ निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। यो कुल आवेदन रकमको झन्डै आधा हो। यस क्षेत्रबाट स्टिल, सिमेन्टलगायत उद्योगले ठूलो परिमाणमा पुँजी जुटाउन खोजेका छन्।

जलविद्युत् क्षेत्रका ३९ कम्पनीले करिब १९ अर्ब ९ करोड रुपैयाँको आईपीओ निष्कासन अनुमति मागेका छन्। यस क्षेत्रका कम्पनीले १८ करोड ७३ लाखभन्दा बढी कित्ता सेयर निष्कासन गर्न प्रस्ताव गरेका छन्। होटल तथा पर्यटन क्षेत्रका १९ कम्पनीले ६ अर्ब ६० करोड रुपैयाँभन्दा बढीको आवेदन दिएका छन्।

त्यस्तै, लगानी क्षेत्रका नौ कम्पनीले ३ अर्ब २० करोड रुपैयाँभन्दा बढी, लघुबीमा क्षेत्रका तीन कम्पनीले ६७ करोड ५० लाख रुपैयाँ र अन्य क्षेत्रका १५ कम्पनीले ६ अर्ब १३ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको आईपीओ निष्कासन गर्न अनुमति मागेका छन्।

आवेदन दिने कम्पनीमा जगदम्बा स्टिल्स, शौर्य सिमेन्ट, रघुगंगा हाइड्रोपावर, युनाइटेड मेवा खोला हाइड्रोपावर, श्री एयरलाइन्स, शिवम् होल्डिङ्स र डिस मिडिया नेटवर्कलगायत छन्।

उत्पादनमूलक क्षेत्रको आईपीओ ३५ अर्ब ७१ करोडको

उत्पादन तथा प्रशोधन क्षेत्रका ३२ कम्पनीले कुल १७ करोड ४१ लाख ९१ हजार ३०३ कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। यी कम्पनीले ३५ अर्ब ७१ करोड ४ लाख १३ हजार ६१० रुपैयाँ बराबरको आईपीओ निष्कासन अनुमति मागेका छन्।

आवेदनमा समावेश रकमका आधारमा यो क्षेत्र सबैभन्दा ठूलो हो। कुल आवेदन रकमको झन्डै आधा हिस्सा उत्पादन तथा प्रशोधन क्षेत्रले ओगटेको छ। यसले सिमेन्ट, स्टिललगायत उद्योगमा सर्वसाधारणबाट पुँजी जुटाउने प्रयास ठूलो रहेको देखाउँछ।

यस क्षेत्रबाट जगदम्बा स्टिल्स लिमिटेडले २ करोड ७ लाख कित्ता सेयर निष्कासनका लागि आवेदन दिएको छ। प्रतिकित्ता ३३० रुपैयाँ प्रिमियमसहित निष्कासन गर्न खोजेको कम्पनीको प्रस्तावित कुल रकम करिब ६ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ छ।

त्यस्तै, शौर्य सिमेन्ट इन्डस्ट्रिज लिमिटेडले १ करोड ५९ लाख ८१ हजार ५०० कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएको छ। कम्पनीको आवेदनमा प्रतिकित्ता ३३३ रुपैयाँ प्रिमियम उल्लेख छ।

महाशक्ति सिमेन्ट लिमिटेडले १ करोड ७८ लाख ५० हजार ८५७ कित्ता र शुभश्री अग्नि सिमेन्ट उद्योग लिमिटेडले २ करोड २ लाख १० हजार कित्ता सेयर निष्कासनका लागि आवेदन दिएका छन्।

यी आवेदनले उद्योगहरूले बैंक कर्जामा मात्रै निर्भर नभई सर्वसाधारणबाट समेत पुँजी जुटाउन खोजेको देखाउँछन्। तर, आवेदनको अन्तिम स्वीकृति, निष्कासन मूल्य र सेयर बिक्रीको अवस्था नियामकीय निर्णय तथा सम्बन्धित कम्पनीको प्रक्रियामा निर्भर हुनेछ।

जलविद्युत्का ३९ कम्पनीको आवेदन

जलविद्युत् क्षेत्रका ३९ कम्पनीले १८ करोड ७३ लाख ५७ हजार ६६२ कित्ता सेयर निष्कासन गर्न अनुमति मागेका छन्। ती कम्पनीले कुल १९ अर्ब ९ करोड ४ लाख ९८ हजार ३६ रुपैयाँ बराबरको निष्कासन प्रस्ताव गरेका छन्।

सेयर कित्ताका आधारमा जलविद्युत् क्षेत्र सबैभन्दा अगाडि छ। विद्युत् आयोजना निर्माण तथा सञ्चालनका लागि ठूलो पुँजी आवश्यक पर्ने भएकाले यस क्षेत्रका कम्पनीले आईपीओलाई पुँजी जुटाउने एउटा माध्यमका रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्।

रघुगंगा हाइड्रोपावर लिमिटेडले १ करोड ५० लाख कित्ता सेयर निष्कासनका लागि आवेदन दिएको छ। यसको प्रस्तावित रकम १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ छ।

युनाइटेड मेवा खोला हाइड्रोपावर लिमिटेडले १ करोड २३ लाख कित्ता र मेवा डेभलपर्स लिमिटेडले १ करोड १२ लाख कित्ता सेयर निष्कासनका लागि आवेदन दिएका छन्। नुम्बुर हिमालय हाइड्रोपावर लिमिटेडको आवेदनमा प्रतिकित्ता २१८ रुपैयाँ प्रिमियमसमेत उल्लेख छ।

होटल तथा पर्यटनका १९ कम्पनी

होटल तथा पर्यटन क्षेत्रका १९ कम्पनीले ५ करोड ९७ लाख १३ हजार ९३० कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। यी कम्पनीले ६ अर्ब ६० करोड १३ लाख ९३ हजार रुपैयाँ बराबरको आईपीओ निष्कासन अनुमति मागेका छन्।

यस क्षेत्रबाट एपेक्स हस्पिटालिटी लिमिटेडले २२ लाख ५० हजार कित्ता र श्री एयरलाइन्स लिमिटेडले ६३ लाख कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। श्री एयरलाइन्सको आवेदनमा प्रतिकित्ता २०० रुपैयाँ प्रिमियम प्रस्ताव गरिएको छ।

त्यस्तै, अन्नपूर्ण केबलकार लिमिटेड, अकामा होटल लिमिटेड र थमेल प्लाजा होटल (रामादा इन्कोर) लगायत कम्पनी पनि आईपीओ निष्कासनका लागि आवेदन दिने सूचीमा छन्।

पर्यटन क्षेत्रमा होटल, हवाई सेवा र केबलकारजस्ता व्यवसायले विस्तारका लागि ठूलो लगानी आवश्यक पर्ने भएकाले पुँजी बजारबाट रकम जुटाउने प्रयास गरेका छन्। यद्यपि, पर्यटन आगमन, सञ्चालन खर्च, ऋण र व्यवसायको आम्दानीले कम्पनीको वित्तीय अवस्थालाई प्रभाव पार्न सक्छ।

लगानी क्षेत्रका नौ कम्पनी

लगानी क्षेत्रका नौ कम्पनीले ३ करोड २० लाख ५३ हजार ६६२ कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। आवेदनको कुल रकम ३ अर्ब २० करोड ५३ लाख ६६ हजार २०० रुपैयाँ छ।

यस क्षेत्रबाट शिवम् होल्डिङ्स लिमिटेडले १ करोड १६ लाख कित्ता सेयर निष्कासनका लागि आवेदन दिएको छ। इस्टर्न सहारा कम्पनी लिमिटेडले ४४ लाख कित्ताको आवेदन दिएको छ। टिम भेन्चर्स लिमिटेड र वैदिक इन्भेस्टमेन्ट कम्पनी लिमिटेड पनि आवेदन दिने कम्पनीमा छन्।

माइक्रो इन्स्योरेन्सका तीन कम्पनी

लघुबीमा क्षेत्रका तीन कम्पनीले समान २२ लाख ५० हजार कित्ताका दरले सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। प्रोटेक्टिभ माइक्रो इन्स्योरेन्स लिमिटेड, स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड र लिबर्टी माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्सले गरी ६७ लाख ५० हजार कित्ता सेयर निष्कासनका लागि आवेदन दिएका हुन्।

यी तीन कम्पनीको आवेदन रकम कुल ६७ करोड ५० लाख रुपैयाँ छ। लघुबीमा कम्पनीले सर्वसाधारणबाट पुँजी जुटाएर आफ्नो व्यवसाय विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेका छन्।

अन्य क्षेत्रका १५ कम्पनी

अन्य समूहका १५ कम्पनीले ५ करोड ९ लाख १५ हजार ३८९ कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। यस समूहबाट कुल ६ अर्ब १३ करोड ९३ लाख ५२ हजार ६५० रुपैयाँ बराबरको आईपीओ निष्कासन अनुमति मागिएको छ।

डिस मिडिया नेटवर्क लिमिटेडले १ करोड ९७ लाख ५ हजार ९७० कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएको छ। यसको प्रस्तावित रकम करिब १ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ छ।

त्यस्तै, बिग एग्रो ग्रुप लिमिटेडले ७४ लाख २० हजार कित्ता र प्रभु हेलिकप्टर लिमिटेडले ६१ लाख २५ हजार कित्ता सेयर निष्कासन गर्न आवेदन दिएका छन्। छायादेवी कम्प्लेक्स लिमिटेड पनि आवेदन दिने कम्पनीमध्ये छ।

आईपीओ बजारमा ठूलो आपूर्ति आउन सक्ने

चालु आर्थिक वर्षको असोज २७ सम्मको आवेदन विवरणले विभिन्न क्षेत्रका कम्पनीले ठूलो परिमाणमा पुँजी बजारबाट रकम जुटाउन खोजेको देखाउँछ। विशेषगरी उत्पादन तथा प्रशोधन र जलविद्युत् क्षेत्रका कम्पनीको आवेदनले उद्योग तथा पूर्वाधारमा लगानीका लागि सेयर बजार प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति देखाएको छ।

तर, आवेदन परेको सम्पूर्ण रकम एकैपटक बजारमा आउने वा सबै कम्पनीले अनुमति पाउने निश्चित छैन। बोर्डको मूल्यांकन, कम्पनीको वित्तीय अवस्था, निष्कासनसम्बन्धी मापदण्ड र अन्य नियामकीय प्रक्रियापछि मात्रै आईपीओ जारी हुने अवस्था तय हुन्छ।

लगानीकर्ताका लागि पनि धेरै कम्पनीको आईपीओ आउनु मात्रै अवसरको संकेत होइन। कम्पनीको आम्दानी, नाफा, ऋण, प्रतिशेयर आम्दानी, नेटवर्थ, परियोजनाको अवस्था र प्रस्तावित मूल्यको अध्ययन गरेर निर्णय लिनु आवश्यक हुन्छ।

विशेषगरी प्रिमियम मूल्यमा निष्कासन गर्न खोजेका कम्पनीको हकमा प्रस्तावित मूल्यले कम्पनीको वास्तविक वित्तीय अवस्था र भविष्यको आम्दानीसँग कत्तिको मेल खान्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

लगानी गर्नुअघि कम्पनीको अवस्था अध्ययन गर्नुपर्ने

११७ कम्पनीको आवेदनले आगामी दिनमा प्राथमिक सेयर बजारमा लगानीका विकल्प बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ। तर, आवेदनको ठूलो रकमलाई सबै कम्पनीको आईपीओ तत्काल बजारमा आउने निश्चितताका रूपमा लिन मिल्दैन। धितोपत्र बोर्डको स्वीकृति, निष्कासनको समयतालिका र कम्पनीले पूरा गर्नुपर्ने प्रक्रियाले वास्तविक निष्कासन निर्धारण गर्नेछ।

लगानीकर्ताले आईपीओमा आवेदन दिनुअघि कम्पनीको वित्तीय विवरण, नाफा, ऋण, प्रतिशेयर आम्दानी, नेटवर्थ, व्यवसायको सम्भावना र सेयर निष्कासन मूल्य अध्ययन गर्नुपर्छ। विशेषगरी प्रिमियम मूल्यमा सेयर निष्कासन गर्न खोजेका कम्पनीको हकमा प्रस्तावित मूल्य कम्पनीको वास्तविक वित्तीय अवस्था र भविष्यको आम्दानीसँग मेल खान्छ कि खाँदैन भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

त्यसैले दसैँपछि आईपीओमा लगानीको अवसर बढ्न सक्ने भए पनि कुन कम्पनीको सेयरमा लगानी गर्ने भन्ने निर्णय आवेदन संख्या वा चर्चाका आधारमा नभई कम्पनीको अवस्था र जोखिमको मूल्यांकन गरेर लिनुपर्ने देखिन्छ।