जलवायुको ठूलो चेतावनी : ‘सुपर एल निनो’ आउँदै, इतिहासकै सबैभन्दा गर्मी वर्ष बन्न सक्ने

कस्तो प्रभाव पर्न सक्छ ?

वै०१ जेठ, काठमाडाैँ । ज्ञानिकहरूले विश्वलाई गम्भीर चेतावनी दिएका छन् । प्रशान्त महासागरमा बलियो ‘एल निनो’ देखा पर्ने सम्भावना बढ्दै गएको छ । यसलाई ‘सुपर एल निनो’ पनि भनिन्छ । यो घटना बलियो भएमा २०२६ वा २०२७ पृथ्वीको इतिहासकै सबैभन्दा गर्मी वर्ष बन्न सक्छ ।

एल निनो भनेको प्रशान्त महासागरको मध्य र पूर्वी भागमा पानीको तापक्रम सामान्यभन्दा निकै बढ्नु हो । यो सामान्यतया केही वर्षमा एक पटक आउँछ र विश्वभरको मौसमलाई प्रभावित गर्छ । अहिलेका नयाँ पूर्वानुमान अनुसार, यो वर्ष मे–जुलाईबाट नै एल निनो सुरु हुन सक्ने ८२ प्रतिशत सम्भावना छ । र, वर्षको अन्त्यसम्म यो लगभग निश्चित (९६ प्रतिशत) रहने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन् ।

कस्तो प्रभाव पर्न सक्छ ?

रेकर्ड गर्मी : अहिले नै विश्व तापक्रम बढिरहेको छ । एल निनो थप बलियो भएमा नयाँ रेकर्ड बन्नेछ ।

असन्तुलित वर्षा : कतै भारी वर्षा र बाढी आउन सक्छ भने कतै घोर खडेरी पर्न सक्छ ।

खाद्यान्न संकट : भारत, दक्षिणपूर्वी एसिया, अस्ट्रेलिया र अफ्रिकाका केही भागमा मनसुन कमजोर भएर सूखा पर्न सक्छ । यसले कृषि उत्पादन घटाउँछ र खाद्य संकट निम्त्याउन सक्छ ।

आगलागी र बाढी : जङ्गलमा आगलागी बढ्न सक्छ भने कोही ठाउँमा अचाक्ली बाढी आउन सक्छ ।

मानवीय प्रभाव : खानेपानीको अभाव, स्वास्थ्य समस्या र आर्थिक क्षति हुन सक्छ ।

वैज्ञानिकहरूको भनाइ

बेलायतको रिडिङ विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक लिज स्टेफन्सले भनेकी छन्, ‘यो बलियो एल निनो भएमा अर्को वर्ष रेकर्ड गर्मी निश्चित जस्तै छ ।’

अमेरिकाको नेशनल ओशनिक एन्ड एटमोस्फेरिक एडमिनिस्ट्रेसनले पनि यो घटना बलियो वा अत्यन्त बलियो हुन सक्ने दुई तिहाइ सम्भावना रहेको जनाएको छ । इतिहासमा १९९७–९८ र २०१५–१६ मा यस्तै बलियो एल निनो आएको थियो जसले विश्वभर ठूलो मौसम विपत्ति निम्त्याएको थियो ।

नेपाललाई के प्रभाव ?

नेपालमा पनि मनसुनको ढाँचा परिवर्तन हुन सक्छ । कतै बढी वर्षा र बाढी भने कतै कम वर्षा र सूखाले समस्या पार्न सक्छ । किसानहरू, जलविद्युत् र पर्यटन क्षेत्रलाई यसको असर पर्ने सम्भावना छ ।

विश्व मौसम संगठनले पनि एल निनोले वैश्विक तापक्रमलाई थप बढाउने चेतावनी दिएको छ ।

यो समाचार अझै विकसित भइरहेको छ । वैज्ञानिकहरूले निरन्तर निगरानी गरिरहेका छन् । हामीले जलवायु परिवर्तन रोक्ने प्रयासलाई भने कम गर्नु हुँदैन — रूख रोप्ने, ऊर्जा बचत गर्ने र प्रदूषण घटाउने काममा जोड दिनुपर्छ ।

स्रोत :बीबीसी, नोआ, सीएनएन, वासिङ्टन पोस्ट र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक रिपोर्टहरू