इरान युद्धले विश्व अर्थतन्त्रमा ठुलो अस्थिरता

१९ चैत, काठमाडौँ । सन् २०२६ को सुरुमा वित्तीय बजारले सामान्य प्रदर्शन गरिरहेको थियो। तर इरानमा सुरु भएको युद्धले बजारमा ठुलो अस्थिरता ल्याएको छ।

युद्धका कारण तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेको छ भने पेट्रोलियम र डिजलको भाउ पनि अभूतपूर्व वृद्धि भएको छ।

‘ब्रेन्ट क्रुड’ तेलको मूल्य सन् २०२२ को गर्मी यताकै पहिलोपटक एक ब्यारेलमा १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ।

अमेरिकी बजारमा फेब्रुअरीको अन्त्यमा ग्यासको औसत मूल्य प्रति ग्यालन ३ डलरभन्दा कम थियो। तर युद्ध सुरु भएपछि देशभरि औसत मूल्य ४ डलरभन्दा माथि पुगेको छ।

डिजलको मूल्य अझ बढी बढेर ५.४५ डलर प्रति ग्यालन पुगेको छ, जुन युद्धअघि ३.७६ डलर थियो। यसले अमेरिकी उपभोक्ताको दैनिक खर्चमा ठुलो वृद्धि गरेको छ।

वित्तीय बजारमा सबैभन्दा ठुलो असर तेल मूल्यको वृद्धि र अनिश्चितताले पारेको छ। लगानीकर्ताहरू युद्ध चाँडै सकिन्छ कि लामो समयसम्म चल्ने डरमा बारम्बार आशा र चिन्तामा फेरबदल भइरहेका छन्।

यसले अमेरिकी सेयर बजारमा दिनभरि तीव्र उतारचढाव ल्याएको छ।

सेयर बजारमा प्रभाव

सन् २०२६ को सुरुमा अमेरिकी सेयर बजारले विगत तीन वर्षको निरन्तर बढ्दो प्रवृत्ति देखाएको थियो।

तर युद्धका कारण एसएन्डपी ५०० सूचकाङ्कले करिब ४.६ प्रतिशतको गिरावट देखायो, जुन २०२२ पछिको सबैभन्दा कमजोर त्रैमासिक प्रदर्शन हो।

टेक्नोलोजी कम्पनीहरूले भरिएको ‘नास्ड्याक कम्पोजिट सूचकाङ्क’ अक्टोबरको उच्चतम स्तरबाट १० प्रतिशतभन्दा बढी घट्यो।

तेलसम्बन्धी कम्पनीका सेयरहरू सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन गरिरहेका छन्। यसमा मुख्य रूपमा एक्सन मोबिल, ओक्सिडेन्टल पेट्रोलियम र भ्यालेरो एनर्जीका सेयर छन्। बजारले युद्ध चाँडो सकिने आशा र लामो खिचिने डरबीच उतारचढाव अनुभव गरिरहेको छ।

अनिश्चितता र भविष्यको अवस्था

भविष्यको स्थिति अनुमान गर्न गाह्रो छ। अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प युद्ध अन्त्य गर्ने कुरा गर्दै र इरानको ऊर्जा पूर्वाधार लक्षित धम्की पनि दिँदै छन्।

इरानी पक्षले वार्तामा प्रगति भएको दाबीलाई कम महत्त्व दिएको छ। इरानले होर्मुज स्ट्रेटमा नियन्त्रण कायम राखेको छ, जसबाट विश्वको तेलको पाँचौँ भाग निकास हुन्छ।

जबसम्म यो स्थिति कायम रहन्छ, तेल र सेयर बजारमा उतारचढाव निरन्तर रहने विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

विशेषज्ञहरूको भनाइ अनुसार युद्धले अमेरिकी र विश्व अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने सम्भावना छ।

तेल र पेट्रोलियम उत्पादनमा अस्थिरता, मुद्रास्फीति, ब्याजदरमा उतारचढाव र शेयर बजारमा अनिश्चितता जारी रहन सक्नेछ।