टिकटक एप नचलाए पनि भइरहेको छ तपाईँको जासुसी, कसरी बच्ने?

०१ फागुन, काठमाडाैँ । टिकटकले आफ्नो डेटा संकलनको साम्राज्य तीव्र गतिमा विस्तार गरिरहेको छ। तपाईँले टिकटक एप प्रयोग गर्नुहुन्न भने पनि तपाईँ सुरक्षित हुनुहुन्छ भन्ने छैन। तर, केही सजिला उपाय अपनाएर तपाईँले आफ्नो गोपनीयता जोगाउन सक्नुहुन्छ।

टिकटकले आफ्नो एपभित्र तपाईँले गर्ने हरेक गतिविधिको निगरानी गर्छ भन्ने त सामान्य कुरा हो। तर अचम्मको कुरा के छ भने, टिकटकसँग कुनै सम्बन्ध नै नभएका इन्टरनेटका अन्य भागहरूमा पनि यसले तपाईँको पिछा गरिरहेको हुन्छ।

वास्तवमा, तपाईँले कहिल्यै टिकटक प्रयोग गर्नुभएको छैन भने पनि यसले तपाईँबारे संवेदनशील र गोप्य जानकारी जम्मा गरिरहेको हुन सक्छ। पछिल्ला अध्ययनहरूले देखाएका छन्, विभिन्न वेबसाइटहरूले क्यान्सरको निदान, प्रजनन क्षमता र मानसिक स्वास्थ्यजस्ता नितान्त व्यक्तिगत जानकारीहरू पनि टिकटकलाई पठाइरहेका छन्।

अदृश्य जासुस: पिक्सेल (Pixel) के हो?

यो समस्याको मुख्य जड टिकटकको ‘पिक्सेल’ नामक ट्र्याकिङ टुलमा भएको परिवर्तन हो। पिक्सेल भनेको स्क्रिनमा नदेखिने एउटा सानो अदृश्य तस्बिर वा कोड हो, जुन वेबसाइटहरूको ब्याकग्राउन्डमा लोड हुन्छ। गुगल, फेसबुक (मेटा) र अन्य विज्ञापन नेटवर्कहरूले पनि वर्षौंदेखि यसको प्रयोग गर्दै आएका छन्।

उदाहरणका लागि, यदि तपाईँ जुत्ता बेच्ने वेबसाइट चलाउनुहुन्छ भने, तपाईँले टिकटकको पिक्सेल प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। यसले कुन प्रयोगकर्ताले कस्तो जुत्ता हेरे र किनमेल गरे भन्ने डेटा टिकटकलाई दिन्छ, जसले गर्दा टिकटकले ती प्रयोगकर्तालाई सोही अनुसारको विज्ञापन देखाउन सक्छ।

तर, जब कुरा स्वास्थ्य र संवेदनशील विषयको आउँछ, यो खतरनाक हुन्छ। साइबर सुरक्षा कम्पनी डिस्कनेक्टले गरेको विश्लेषण अनुसार, जब प्रयोगकर्ताले कुनै क्यान्सर सपोर्ट ग्रुपको वेबसाइटमा आफू बिरामी भएको विवरण भर्छन् वा प्रजनन जाँचसम्बन्धी वेबसाइट हेर्छन्, त्यो जानकारी र ईमेल ठेगाना टिकटकसम्म पुग्छ। यसका लागि तपाईँको टिकटक खाता हुनु जरुरी छैन।

टिकटकको डेटा साम्राज्य

गोपनीयतासम्बन्धी कम्पनी डकडकगो (DuckDuckGo) का अनुसार, विश्वका शीर्ष वेबसाइटहरूमध्ये ५% मा टिकटकका ट्र्याकरहरू छन्। यो संख्या गुगल (७२%) र मेटा (२१%) को तुलनामा कम भए पनि टिकटकले यसलाई आक्रामक रूपमा विस्तार गरिरहेको छ।

विज्ञहरूका अनुसार, टिकटकको नयाँ पिक्सेल कोड पहिलेभन्दा धेरै आक्रामक छ। यसले वेबसाइट मालिकहरूलाई थाहै नदिई गुगललाई पठाउन लागिएको डेटासमेत बीचमै तानेर आफैँसँग राख्न सक्छ।

आफूलाई कसरी सुरक्षित राख्ने?

खुसीको कुरा के छ भने, ५ मिनेट समय निकालेर तपाईँले आफ्ना महत्त्वपूर्ण जानकारी टिकटकको हातमा पर्नबाट रोक्न सक्नुहुन्छ। यहाँ केही उपायहरू छन्:

१. सुरक्षित वेब ब्राउजरको प्रयोग गर्नुहोस्

सबैभन्दा राम्रो उपाय भनेको क्रोमको सट्टा गोपनीयतामा केन्द्रित ब्राउजर प्रयोग गर्नु हो। धेरैजसो मानिस क्रोम चलाउँछन्, तर यसले प्रयोगकर्ताको धेरै जानकारी लिक गर्ने गरेको पाइएको छ।

· डकडकगो वा ब्रेभ ब्राउजर प्रयोग गर्नुहोस्। यी ब्राउजरहरू डेटा सुरक्षित राख्नकै लागि बनाइएका हुन्।

· फायरफक्स र सफारी पनि क्रोमभन्दा सुरक्षित विकल्प हुन्।

२. ट्र्याकर ब्लकर एक्स्टेन्सन राख्नुहोस्

यदि ब्राउजर फेर्न गाह्रो लाग्छ भने, आफ्नो हालको ब्राउजरमा ट्र्याकर रोक्ने ‘एक्स्टेन्सन’ इन्स्टल गर्नुहोस्।

· प्राइभेसी ब्याजर, घोस्टेरी, वा यूब्लक ओरिजिनजस्ता एक्स्टेन्सनहरू प्रभावकारी हुन्छन्।

· जथाभावी एक्स्टेन्सन इन्स्टल नगर्नुहोस्, विश्वसनीय स्रोतका एक्स्टेन्सन मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।

के यतिले पूर्ण सुरक्षा दिन्छ?

माथिका उपायले पिक्सेल ट्र्याकिङ रोक्न मद्दत गर्छ, तर यो पूर्ण समाधान भने होइन। कम्पनीहरूले आफ्नो सर्भरबाट सिधै ठूला टेक कम्पनीहरूलाई डेटा बेच्ने वा साटासाट गर्ने काम ब्याक-एन्ड (पर्दा पछाडि) बाट पनि गरिरहेका हुन्छन्।

त्यसैले, अनलाइन दुनियाँमा आफूलाई सुरक्षित राख्ने सबैभन्दा बलियो हतियार भनेको सचेतना र विभिन्न ठाउँमा एउटै व्यक्तिगत विवरण प्रयोग नगर्नु नै हो। साथै, यसका लागि बलियो गोपनीयता कानूनको आवश्यकता पनि उत्तिकै छ।

बीबीसी