घानाको निजी दूरसञ्चार कम्पनी टेलिसेलले डिसेम्बरमा फाइभजी सेवा सुरु गर्ने

२२ असाेज, काठमाडौँ। घानाले सरकारी स्वामित्वको थोक फाइभजी नेटवर्क सञ्चालन गर्ने योजनाबाट पछि हट्दै निजी अपरेटरलाई स्पेक्ट्रम उपलब्ध गराएको छ। निजी अपरेटरहरूले सरकारले पूरा गर्न नसकेको लक्ष्य हासिल गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। ब्लुमबर्गको रिपोर्टअनुसार तीमध्ये एक अपरेटरले सेवा सुरु गर्न ढिलाइ नगर्ने भएको छ।

“हामी यसै वर्ष डिसेम्बरमा आफ्नै नेटवर्कमार्फत सेवा सुरु गर्ने योजना बनाएका छौं,” रिपोर्टमा टेलिसेल का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मोह दामुशले भनेका छन्।

टेलिसेल र एमटीएन गरी दुई अपरेटरलाई घानाको नेशनल कम्युनिकेशन अथोरिटि (एनसीए) ले स्पेक्ट्रम उपलब्ध गराएको छ। यसअघि सरकारी स्वामित्वको थोक सेवा प्रदायक नेक्स्ट जेन इन्फ्राको (एनजीआईसी) सँग रहेको विशेष अधिकारसम्बन्धी व्यवस्था अन्त्य गरेपछि यी कम्पनीलाई स्पेक्ट्रम दिइएको हो।

टेलिसेलले २.३ गिगाहर्ज स्पेक्ट्रमका तीनवटा लट प्राप्त गरेको छ। कम्पनीले यसका लागि कति रकम तिरेको हो र लाइसेन्सको अवधि कति हो भन्ने जानकारी भने दिएको छैन।

टेलिकम्स डटकमका अनुसार एमटीएनले भने यसबारे थप जानकारी दिएको छ। उसलाई ७०० मेगाहर्ज स्पेक्ट्रमको २x२० मेगाहर्ज र ३ गिगाहर्ज स्पेक्ट्रमको ३x५० मेगाहर्ज प्रदान गरिएको छ। प्रत्येक फ्रिक्वेन्सी ब्यान्डका लागि कम्पनीले करिब १० करोड १० लाख अमेरिकी डलर तिरेको छ। यी लाइसेन्स १५ वर्षसम्मका लागि मान्य हुनेछन्।

एमटीएनले भनेको छ, “स्पेक्ट्रम लाइसेन्स जारी भएपछि कम्पनीले आफ्नो विद्यमान स्पेक्ट्रमसँगै फाइभजी स्पेक्ट्रम प्रयोग गर्नेछ। यसबाट नेटवर्क क्षमता बढाउन, सेवाको गुणस्तर सुधार गर्न र घानाभर ग्राहक अनुभव सुधार गर्न सहयोग पुग्नेछ। घानामा फाइभजी मोबाइल सेवाको वृद्धि गर्न तथा घरसम्म कनेक्टिभिटी विस्तार गर्ने हाम्रो लक्ष्य पूरा गर्न यो महत्वपूर्ण हुनेछ।”

“एमटीएन घानाले नयाँ प्रदान गरिएको स्पेक्ट्रम र देशभर ग्राहक अनुभव सुधार गर्ने उद्देश्यले उच्च गतिको फाइभजी सेवा विस्तार गर्दै जाँदा महत्वपूर्ण विकासबारे बजारलाई जानकारी दिइरहनेछ।”

एनसीएले जुलाईमा एनजीआईसीको थोक फाइभजी लाइसेन्सका सर्तहरू संशोधन गर्ने निर्णय गरेपछि स्पेक्ट्रम बाँडफाँट गरिएको हो। यससँगै घानामा एकमात्र फाइभजी नेटवर्क सञ्चालन गर्ने एनजीआईसी को विशेष अधिकार हटाइएको थियो।

त्यतिबेला एनसीएले प्रतिस्पर्धात्मक थोक फाइभजी नेटवर्कबाट सार्वजनिक हित अझ राम्रोसँग पूरा हुने बताएको थियो। यस्तो नेटवर्कले “लगानी, नवप्रवर्तन, नेटवर्कको स्थायित्व, सेवाको गुणस्तर र उन्नत सञ्चार सेवामा व्यापक पहुँच” बढाउने एनसीए को भनाइ थियो।

स्पेक्ट्रम बाँडफाँट प्रक्रियासँगै घानाको एउटै राष्ट्रिय फाइभजी नेटवर्क सञ्चालन गर्ने प्रयोग अन्त्य भएको छ।

एनजीआईसी को घोषणा मे २०२४ मा ठूलो प्रचारका साथ गरिएको थियो। स्थानीय कम्पनी एटी घाना र टेलिसेल सहित राडिसिज, नोकिया र टेक महिन्द्रा लगायत विभिन्न उपकरण तथा प्रविधि प्रदायक सहभागी रहेको सार्वजनिक–निजी साझेदारीअन्तर्गत स्थापना भएको एनजीआईसीले स्थापनाको छ महिनाभित्र सेवा सुरु गर्ने लक्ष्य राखेको थियो।

तर सेवा सुरु गर्ने मिति पटक–पटक पछि सर्दै गयो र नेटवर्क यसै वर्ष मार्चमा मात्र सञ्चालनमा आयो। त्यसबेला पनि नेटवर्कको पहुँच केवल ४९ साइटमा सीमित थियो। तीमध्ये ४३ साइट राजधानी अक्रा र आसपासका क्षेत्रमा थिए।

यसपछि एनसीएले माथि उल्लेख गरिएको विशेष अधिकारसम्बन्धी प्रावधान हटाउने प्रस्ताव गरेको थियो।

घानाका निजी अपरेटरहरूले यसअघि नै मोबाइल पूर्वाधार विस्तारमा राम्रो काम गरिरहेको देखिएका कारण एनजीआईसी सुरु गर्ने निर्णय असामान्य देखिएको थियो।

जीएसएमएका अनुसार सन् २०२४ को अन्त्यसम्म घानामा थ्रीजी र फोरजीको जनसंख्या पहुँच ९९ प्रतिशतभन्दा बढी थियो। यो पश्चिम अफ्रिकामै उच्च रहेको जीएसएमए को तथ्यांकले देखाएको छ। यसले सफल भइरहेको प्रणालीमा परिवर्तन किन आवश्यक भयो भन्ने प्रश्न पनि उठाएको छ।

एनजीआईसीले जुलाईमा आफू पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा रहेको र “घानाको नयाँ पुस्ताको डिजिटल पूर्वाधार उपलब्ध गराउन प्रतिबद्ध” रहेको जनाएको थियो।

तर अहिलेसम्मका चुनौती र अब एमटीएन तथा टेलिसेल जस्ता अनुभवी दूरसञ्चार कम्पनीसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने अवस्थाका कारण एनजीआईसी का लागि आगामी अवस्था चुनौतीपूर्ण देखिएको छ।