एशियामा जेन–जेड विद्रोह: सामाजिक सञ्जाल बने वरदान पनि अभिशाप पनि

०९ असाेज, काठमाडौँ । सामाजिक सञ्जालमार्फत सुरु भएको असन्तोष अहिले एशियाका विभिन्न देशहरूमा जेन–जेड पुस्ताले नेतृत्व गरेको ठूलो आन्दोलनमा परिणत भएको छ।

नेपालमा एक राजनीतिज्ञकी छोरीको भव्य विवाह समारोहका कारण बाटो बन्द गरिएको खबर भाइरल भएपछि असन्तुष्टि चुलिएको थियो। युवाहरूले नेताका छोराछोरीले देखाएको ऐश्वर्यपूर्ण जीवनशैलीलाई “नेपो किड्स” भन्दै सामाजिक असमानता र भ्रष्टाचारको प्रतीक ठानेका छन्।

८ सेप्टेम्बरमा हजारौँ युवाहरू काठमाडौंको सडकमा उत्रिए, जसको क्रममा प्रहरीसँग भिडन्त भयो र केही प्रदर्शनकारीको मृत्यु भयो। अर्को दिन संसद् भवनमा आक्रमण भयो, सरकारी कार्यालयहरू जलाइए र अन्ततः प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिए। यस हिंसात्मक घटनामा करिब ७० जनाको ज्यान गएको अनुमान छ।

यस्तै प्रकारका आन्दोलन इन्डोनेसिया र फिलिपिन्समा पनि फैलिएका छन्। इन्डोनेसियामा सांसदहरूको उच्च भत्ता र विशेष सुविधा विरुद्ध प्रदर्शन भए भने फिलिपिन्समा दशौँ हजार मानिसले भ्रष्टाचारविरुद्ध प्रदर्शन गरे।

सामाजिक सञ्जाल, टिकटक, डिस्कोर्ड र एआई प्लेटफर्ममार्फत युवाहरूले सामग्री बनाएर आन्दोलनलाई सशक्त बनाएका छन्। यो पुस्ताले आपसी एकता देखाउँदै #SEAblings जस्ता ह्यासट्याग प्रयोग गर्दै क्षेत्रीय एकता पनि देखाएका छन्।

तर आन्दोलन हिंसात्मक बन्दै गएपछि सरकारी भवन र घरहरूमा आगजनी, लुटपाट र विनाश भएको छ। नेपालमा सिंहदरबार जलेको छ भने इन्डोनेसियामा पनि १० जनाको मृत्यु भएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार सामाजिक सञ्जालमा आधारित आन्दोलनले दीर्घकालीन राजनीतिक समाधान दिन कठिन हुन्छ, किनकि नेतृत्वविहीन संरचनाले दीर्घकालीन रणनीति बनाउन अवरोध गर्छ। तर युवाहरू भने अघिल्ला पुस्ताको गल्तीबाट सिक्दै भ्रष्टाचारविरुद्ध दीर्घकालीन संघर्ष गर्ने दाबी गर्छन्।